
Od 1 stycznia 2026 r. roczny limit zwolnienia podmiotowego z VAT wynosi 240 000 zł wartości sprzedaży, zamiast wcześniejszych 200 000 zł. Sam niski obrót nie wystarcza jednak każdej firmie: znaczenie mają również rodzaj sprzedaży, siedziba przedsiębiorcy i sposób liczenia limitu. Poniżej pokazujemy, jak kontrolować próg oraz dlaczego transakcja, która go przekracza, wymaga szczególnej uwagi.
Kto może korzystać z limitu 240 000 zł?
Zwolnienie podmiotowe z art. 113 ustawy o VAT dotyczy co do zasady podatnika z siedzibą działalności w Polsce, którego wartość sprzedaży mieszcząca się w ustawowym limicie nie przekroczyła progu w poprzednim ani bieżącym roku podatkowym. Nie może on przy tym wykonywać czynności wyłączających to zwolnienie na mocy art. 113 ust. 13. Przykładowo przepisy wykluczają część dostaw towarów oraz świadczenie usług prawniczych; pełny katalog trzeba sprawdzić dla własnej działalności.
Firma rozpoczynająca sprzedaż w trakcie 2026 r. nie otrzymuje automatycznie pełnych 240 000 zł. Jej limit ustala się proporcjonalnie do okresu prowadzenia działalności w roku podatkowym. Warto obliczyć go przed pierwszą sprzedażą, a nie dopiero podczas rocznego rozliczenia.
Ustawa podnosząca próg przewidziała też regułę przejściową: podatnik, którego sprzedaż w 2025 r. przekroczyła dawny próg 200 000 zł, ale nie przekroczyła 240 000 zł, mógł skorzystać ze zwolnienia w 2026 r., o ile spełnia pozostałe warunki. Sama zmiana kwoty nie przywraca jednak prawa do zwolnienia każdemu, kto wcześniej z niego zrezygnował lub je utracił; takie przypadki wymagają osobnej oceny.
Co wliczać do sprzedaży, a co wyłączyć?
Punktem wyjścia jest wartość sprzedaży bez kwoty podatku VAT, a nie zysk, kwota przelewów na rachunku czy liczba wystawionych faktur. Do bieżącej kontroli przydaje się ewidencja sprzedaży: każdy dzień trzeba w niej ująć nie później niż przed dokonaniem sprzedaży w dniu następnym.
Art. 113 ust. 2 ustawy wymienia pozycje, których nie wlicza się do limitu. Należą do nich m.in. sprzedaż towarów zaliczonych przez podatnika do amortyzowanych środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych. Osobno uregulowano określoną sprzedaż zwolnioną przedmiotowo oraz sprzedaż na odległość nieopodatkowaną w Polsce. Przy transakcjach nieruchomościowych, finansowych i ubezpieczeniowych są ważne wyjątki od wyłączenia, dlatego nie można automatycznie pomijać ich w obliczeniu.
Najbezpieczniejsza praktyka to oznaczać w ewidencji każdą pozycję wyłączoną wraz z podstawą prawną. Jeżeli w firmie występuje nietypowa sprzedaż, przed jej pominięciem warto sprawdzić dokładną kwalifikację z księgową.
Co dzieje się przy przekroczeniu progu?
Zwolnienie traci moc począwszy od czynności, którą przekroczono limit. Przykład: zakładamy krajową sprzedaż podlegającą limitowi, bez innej podstawy zwolnienia. Firma ma już 238 000 zł takiej sprzedaży w 2026 r. i dokonuje kolejnej transakcji o wartości 3000 zł. Suma wynosi 241 000 zł, czyli o 1000 zł więcej niż limit. Nie jest tak, że opodatkowaniu podlega tylko nadwyżka 1000 zł: to cała czynność za 3000 zł jest pierwszą, do której zwolnienie podmiotowe już nie działa. Właściwą stawkę i sposób udokumentowania tej transakcji należy ustalić według jej rodzaju.
Gdy firma zbliża się do progu, trzeba zawczasu przygotować VAT-R i proces wystawiania dokumentów jako podatnik VAT czynny. Ministerstwo Finansów wskazuje, że zgłoszenie rejestracyjne składa się przed dniem utraty prawa do zwolnienia. Po utracie zwolnienia dochodzą obowiązki rozliczania VAT i przesyłania właściwego JPK_VAT z deklaracją. Sytuację zakupów, od których można odliczyć VAT, ocenia się według odrębnych zasad.
Lista kontrolna dla przedsiębiorcy
- Ustal właściwy limit: pełne 240 000 zł albo kwotę proporcjonalną przy rozpoczęciu sprzedaży w trakcie roku.
- Sprawdź rodzaj działalności pod kątem wyłączeń z art. 113 ust. 13 ustawy o VAT.
- Prowadź ewidencję sprzedaży i sumuj pozycje wliczane do limitu od początku roku.
- Oddziel sprzedaż wyłączoną z limitu i zapisz podstawę jej wyłączenia.
- Monitoruj najbliższe transakcje przed osiągnięciem progu; sprawdź, która czynność go przekroczy.
- Przygotuj VAT-R i zasady fakturowania z wyprzedzeniem, jeśli utrata zwolnienia jest prawdopodobna.
Podsumowanie
Limit 240 000 zł obowiązuje w 2026 r. dla zwolnienia podmiotowego z VAT, lecz jego zastosowanie zależy od pozostałych warunków ustawowych. Kluczowe jest liczenie właściwej wartości sprzedaży, prowadzenie ewidencji i rozpoznanie całej czynności przekraczającej próg. Firma rozpoczynająca działalność w trakcie roku musi dodatkowo pamiętać o proporcjonalnym limicie.
Źródła urzędowe
- Ministerstwo Finansów: zwolnienie podmiotowe od VAT – warunki, ewidencja, utrata zwolnienia; aktualizacja 13 października 2026 r.
- Ustawa z 24 czerwca 2025 r., Dz.U. 2025 poz. 896 – podwyższenie limitu do 240 000 zł od 1 stycznia 2026 r. i przepisy przejściowe.
- Ustawa o VAT, art. 113, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 775 – sposób liczenia sprzedaży, wyłączenia i moment utraty zwolnienia; kwotę z tekstu jednolitego należy czytać z późniejszą zmianą wskazaną wyżej.
- Ministerstwo Finansów: informacje podstawowe o VAT – zgłoszenie VAT-R przed utratą zwolnienia.
